تکنولوژی بلاکچین

مدت زمان تقریبی مطالعه : 16 دقیقه

فهرست مطالب این مقاله

بدون شک بلاکچین اختراعی مبتکرانه و کاربردی در دنیای امروزی محسوب می‌شود. ابتکاری نوآورانه که از ذهنیت شخص یا گروهی با نام «ساتوشی ناکاموتو» برگرفته شده. هر چه به جلوتر می‌رویم، بلاکچین به مبحثی بزرگتر و ارزشمندتر تبدیل می‌شود. سوال اصلی که خیلی از افراد دارند به این جمله خلاصه می‌شود: “بلاکچین چیست؟”

آیا بلاکچین نوع جدید از اینترنت است؟

فناوری بلاکچین به واسطه توزیع اطلاعات دیجیتالی (نه کپی‌کردن اطلاعات) نوع جدیدی از اینترنت را ایجاد کرده است. این تکنولوژی، در اصل برای رمزارزی با نام بیت‌کوین معرفی شد. اما اکنون کاربردهای بالقوه بسیاری دارد.

در ابتدا بهتر است نگاهی به ساختار اصلی و مهم بلاکچین بیندازیم. بلاکچین مجموعه‌ای از داده‌های ثبتی تغییر‌ناپذیر است که برچسب زمان دارد و توسط تعدادی کامپیوتر مدیریت می‌شود. پس متوجه می‌شویم متعلق به هیچ نهاد مرکزی نیست. هر یک از این بلوک‌های داده با استفاده از اصول رمزنگاری ایمن شده‌ و به صورت زنجیره‌ای با یکدیگر متصل هستند.

چه نکته خاص و مهمی وجود دارد که بلاکچین را تا این حد بر سر زبان‌ها انداخته؟

شبکه بلاکچین هیچ مرجع و مرکزیتی ندارد. بدین معنی که یک سیستم کاملا” دموکراتیک است. از آنجا که یک دفتر اطلاعات مشترک و غیرقابل تغییر است، داده‌های موجود در آن برای همه باز بوده و قابل بررسی است. در این صورت، هر چیزی که در بلاکچین بوجود بیاید، ذاتا” شفاف است؛ این موضوع موجب می‌شود که همه افراد دخیل، نسبت به عملکرد خود پاسخگو باشند.

network

بلاکچین هزینه‌ای برای معاملات ایجاد نمی‌کند

برای انجام معاملات و تراکنش‌ها بر بستر بلاکچین، کارمزد و هزینه اضافی بوجود نمی‌آید. ولی مانند هر نوع فناوری دیگر در شروع، نیاز به هزینه‌کردن جهت زیرساخت‌ها الزامی است.

بلاکچین از یک روش ساده و در عین حال مبتکرانه برای انتقال اطلاعات از A تا B عمل می‌کند. این روش کاملاً خودکار و ایمن است. یک طرف معامله با ایجاد یک بلوک، روند کار را آغاز می‌کند. بلوک مربوطه توسط هزاران یا شاید میلیون‌ها کامپیوتر(توزیع‌شده در سراسر جهان) تایید می‌شود. سپس بلوک تاییدی به زنجیره اضافه شده و در سراسر شبکه ذخیره می‌شود. این حالت در بلاکچین، نه تنها یک ثبت منحصر به فرد، بلکه ثبتی با تاریخچه منحصر به فرد ایجاد می‌کند. در نتیجه، جعل یک رکورد یا ثبت داده، به معنی جعل کل زنجیره با میلیون‌ها مورد است. این فرآیند عملا” غیرممکن تلقی می‌شود. رمزارز معروف بیت‌کوین از این مدل در معاملات خود استفاده می‌کند. اما بلاکچین کاربردهای بسیار زیاد دیگری می‌تواند داشته باشد.

صرفه‌جویی در هزینه‌های معاملات؛ نکته کلیدی بلاکچین

نکته مهم این فناوری، کاهش قابل توجه یا حذف کامل هزینه‌های معاملات است. بلاکچین نه تنها می‌تواند پول را انتقال و ذخیره کند، بلکه می‌تواند به عنوان جایگزینی برای هر نوع مبادله باشد.

حتی شرکت‌های نسبتا” نوپایی مانند Uber و Airbnb‌، ممکن است در آینده توسط بلاکچین با مخاطراتی روبرو شوند. بلاکچین تنها نیاز به رمزگذاری اطلاعات معاملات برای یک درخواست ماشین یا یک شب اقامت دارد. یعنی حتی کسب و کارهای نوپا، با وجود به چالش کشیدن اقتصاد سنتی، خودشان توسط بلاکچین با تهدید مواجه می‌شوند. بلاکچین توان حذف واسطه‌ها را دارد و حتی برای پلتفورم‌های داده‌یابی مشترک، تهدید محسوب شود.

کاربردهای بدیع بلاکچین از حمل و نقل گرفته تا زنجیره توزیع

امروزه برای تهیه بلیت قطار از یک برنامه یا وبسایت استفاده می‌کنیم. در تراکنش مربوطه جهت خرید بلیت، کارمزدی از کارت خریدار توسط بانک یا کمپانی واسط کسر می‌شود. بلاکچین نه تنها می‌تواند هزینه معاملات و کارمزدها را کاهش دهد، بلکه می‌تواند کل مراحل فروش بلیت را به شبکه خود منتقل کند.

در این مثال، دو طرف معامله شرکت راه‌‌آهن و مسافر هستند. هر بلیت یک بلوک محسوب می‌شود که به زنجیره بلوکی بلیت اضافه می‌شود. همانطور که یک معامله پولی در بلاکچین رکوردی منحصر به فرد، قابل تایید و غیر قابل جعل است (مانند بیت‌کوین)، بلیت خریداری شده نیز همین مزایا را دارد. در این مثال، بلاکچین بلیت، سابقه تمامی معاملات از قبیل مسیر قطارهای خاص، کل شبکه ریلی و هر بلیت فروخته‌ شده‌ای را ثبت کرده و سابقه‌ کامل را ثبت می‌کند.

انقلابی‌‌ترین کاربرد بلاکچین «دنیای مالی»

اما شاید انقلابی‌‌ترین کاربرد این فناوری در دنیای مالی باشد. بلاکچین میتواند نحوه کار با بورس اوراق بهادار، وام‌دهی و قرارداد بیمه‌ها را تغییر دهد. بدین‌صورت خدمات ارائه شده توسط بانک‌ها حذف خواهند شد. در این حالت موسسات مالی مجبور به تغییر اساسی میشوند، در غیر اینصورت ورشکسته خواهند شد. مزایای این فناوری، دفتری ایمن و بدون هزینه‌های معاملاتی است. پرداخت‌ هزینه‌های تراکنش بانکی و چندروزه در تسویه حساب بانکی، میتواند راحت‌تر و بدون اتلاف وقت در مبادلات، مبتنی بر بلاکچین بهبود یابند.

بلاکچین و حذف تراکنش‌ها

یک مثال کاربردی دیگر را میتوان جهت مزایای بلاکچین به دلیل حذف هزینه تراکنش‌ها نام برد. فرض کنید برای نمایش بخشی از فیلم یا مقاله، بتوانید تنها 100/1 درصد از کل مبلغ مربوطه را پرداخت کنید. یا به جای پرداخت هزینه اشتراک سالیانه، مبلغ مورد نیاز خود را پرداخت کنید. این پرداخت‌های بسیار ناچیز در بلاکچین به دلیل نبود کارمزد و هزینه تراکنش، می‌تواند عملیاتی شود. فروشندگان نیز بدون داشتن دغدغه‌ خاطر در مورد کاهش سود خود توسط اشخاص واسطه، می‌توانند از مشتری هر مبلغی را دریافت کنند.

از موسیقی گرفته تا کتاب الکترونیکی

مثال دیگر در این مورد، فروش موسیقی با قطع شرکت‌های پخش و واسط در این حوزه است. هدفی مهم که این صنعت را می‌تواند دوباره سودآورتر از گذشته کند. در این حالت سرویس‌های پخش موسیقی مانند Spotify نیز ممکن است با مشکل مواجه شوند، پس برای رفع خطرات احتمالی میتوانند به دنبال استفاده از این تکنولوژی نوین در اهداف کاری خود باشند.

از کتاب‌های الکترونیکی در این زمینه نمی‌توانیم غافل شویم. کتاب‌ها به صورت رمزنگاری شده می‌توانند منتشر شوند و با انجام تراکنش در بلاکچین، پول را به مستقیما” به نویسنده انتقال دهد. در این میان شرکت‌های فروش کتاب نیز می‌توانند به استفاده از بلاکچین روی‌آورده و از فروش بررسی یا نقدهای کتاب در سامانه‌های خود بهره ببرند.

بلاکچین چگونه عمل می‌کند؟

یک فایل Word یا Excell را در نظر بگیرید که حاوی اطلاعات است و هزاران نسخه از آن در یک شبکه، حاوی هزاران کامپیوتر وجود دارد. سپس تصور کنید که این شبکه برای به‌روزرسانی منظم این فایل گسترده طراحی شده است. با ذکر این مثال، درک اولیه‌ای از بلاکچین پیدا کرده‌اید.

این اطلاعات ذخیره‌شده در بلاکچین به عنوان یک پایگاه‌ داده مشترک و به طور مداوم منطبق‌یافته، وجود دارد. این روش برای استفاده از شبکه مزایای آشکاری دارد. پایگاه داده بلاکچین در هیچ مکانی ذخیره نمی‌شود، به این معنی که سوابق نگهداری‌شده، کاملا” عمومی بوده و به راحتی قابل تایید هستند. هیچ نسخه‌ای از اطلاعات به صورت متمرکز برای دست‌کاری و هک‌پذیر بودن وجود ندارد. داده‌ها به طور همزمان توسط میلیون‌ها کامپیوتر میزبانی شده و در اینترنت برای همه قابل دسترسی است.

دلایل تحسین بلاکچین

بلاکچین متعلق به یک نهاد واحد نیست، از این رو غیرمتمرکز است.
داده‌ها در آن بصورت رمزنگاری‌شده ذخیره می‌شوند.
بلاکچین تغییرناپذیر است، بنابراین هیچ کس نمیتواند داده‌های موجود در آن را دستکاری کند.
بلاکچین شفافیت در کار را ارائه می‌دهد، زیرا می‌توان داده‌ها را ردیابی کرد.

سه رکن اساسی در تکنولوژی بلاکچین

سه ویژگی اصلی فناوری بلاکچین که کمک شایانی به استقبال گسترده از آن کرده عبارت است از: تمرکززدایی،شفافیت و تغییر ناپذیری.

ویژگی اول؛ تمرکززدایی

قبل از به روی کار آمدن بیت‌کوین و بیت‌تورنت، همه ما بیشتر به خدمات متمرکز عادت داشتیم. در واقع نهادی که متمرکز است، همه داده‌ها را در یکجا ذخیره می‌کند و برای بدست آوردن هر اطلاعاتی، فقط باید با این نهاد تعامل داشته باشید. مثال بارز این نوع از سیستم‌های متمرکز، بانک‌ها هستند. آنها تمام پول شما را ذخیره کرده و تنها راه پرداخت، مراجعه یا انجام تراکنش از طریق بانک است.

مدل سنتی ارائه سرور نمونه کاملی از این موارد است:

clinet server

زمانی که در گوگل چیزی را جستجو می‌کنید، در واقع یک پرسش برای سرور ارسال کرده‌اید که با اطلاعات مربوطه به شما پاسخ می‌دهد. این یک سرویس Client-Server ساده است.

البته سیستم‌های متمرکز سال‌های متمادی است که به خوبی با ما رفتار کرده‌اند، اما به طبع آسیب‌پذیری‌هایی نیز دارند؛ ابتدای امر، به دلیل متمرکز بودن، تمام داده‌ها در یک نقطه ذخیره می‌شوند. این موضوع موجب خطراتی از قبیل حملات هکری می‌شود؛ اگر سیستم مربوطه تصمیم به ارتقا نرم‌افزار بگیرد، کل سیستم متوقف می‌شود؛ اگر نهاد متمرکز به هر دلیلی تعطیل شود چه اتفاقی می‌افتد؟

در این حالت هیچ شخصی قادر به دستیابی اطلاعات نیست و در بدترین حالت، اگر این مرکز به فساد روی بیاورد، تمام داده‌ها در معرض خطر قرار می‌گیرند. در یک سیستم غیرمتمرکز، اطلاعات توسط یک نهاد واحد ذخیره نمی‌شود بلکه افراد صاحب اطلاعات هستند؛ در یک شبکه غیرمتمرکز، اگر قصد انجام تعاملی با دوست خود دارید، میتوانید مستقیما” و بدون مراجعه به شخصی ثالث عمل کنید. این موضوع ایده‌ اصلی بیت‌کوین نیز محسوب می‌شود. شما به تنهایی مسئول پول خود هستید و بدون نیاز به مراجعه از طریق بانک، پول خود را برای هر کسی که میخواهید ارسال میکنید.

network

ویژگی دوم؛ شفافیت

یکی از جالب‌ترین مفاهیم بلاکچین، که زیاد از آن سوء برداشت می‌شود، شفافیت است. برخی از افراد می‌گویند که چطور بلاکچین به مشتری حریم‌خصوصی ارائه می‌کند و در عین حال به ارائه شفاف اطلاعات پایبند است؟ زیرا هویت یک شخص از طریق رمزنگاری پیچیده پنهان است و فقط توسط آدرس عمومی وی نشان داده میشود. بنابراین اگر قصد بررسی سابقه معاملات شخصی را جستجو کنید، عبارت “Bon sent 1 BTC” را مشاهده نمی‌کنید، بلکه ” 1MF1bhsFLkBzzz9vpFYEmvwT2TbyCt7NZJ 1 BTC ” را مشاهده خواهید کرد.

عکس زیر از معاملات در بلاکچین Ethereum‌، منظور ما را به خوبی منتقل می‌کند:

 

بنابراین در حالی که هویت واقعی افراد امن است، همچنان تمامی معاملات انجام‌شده بوسیله آدرس عمومی وی قابل دسترسی است. این سطح از شفافیت هرگز در داخل یک سیستم مالی وجود نداشته است. همچنین سطح مسئولیت‌پذیری نیز اضافه می‌شود که بسیار مورد نیاز بزرگترین موسسات مالی است.

دسترسی به تمام معمالات یک شرکت تنها با یک جستجو!

همچنین از زاویه دید کریپتوکارنسی، اگر آدرس عمومی یکی از شرکت‌های بزرگ را بدانید، می‌توانید آن را در یک کاوشگر جستجو کنید و به تمام معاملات انجام‌شده آنها دسترسی داشته باشید. این موضوع شرکت‌ها را مجبور به صادق‌بودن میکند، مسأله‌ای که هرگز با آن روبرو نشده‌اند؛ اگرچه مورد نامبرده، بهترین زمینه کاربردی در شرکت‌ها نیست. مطمئنا” اکثر شرکت‌ها با استفاده از رمزارزها معامله نمی‌کنند و حتی در صورت انجام این کار، تنها بخشی از معاملات خود را از این طریق پیش ببرند. اما اگر بلاکچین بتواند در زنجیره تأمین (Supply Chain) مفید واقع شود، چه اتفاقی خواهد افتاد؟!

ویژگی سوم؛ تغییرناپذیری

زمانی که هر چیزی به بلاکچین وارد شود، نمی‌توان آن را دستکاری کرد. تصور کنید که این ویژگی تا چه اندازه می‌تواند برای مؤسسات مالی ارزشمند باشد. با این ویژگی، بسیاری از اختلاس‌های مالی از بین خواهد رفت.

بلاکچین به واسطه استفاده از «عملگر هش رمزنگاری» به این ویژگی دست پیدا می‌کند. به زبان ساده، هش به معنای گرفتن یک رشته ورودی با هر طول و دادن یک خروجی با طولی ثابت است. به عنوان مثال، بیت‌کوین از الگوریتم هش SHA-256 استفاده می‌کند. در این الگوریتم، خروجی شما همیشه یک طول 256 بیتی ثابت خواهد داشت. این موضوع زمانی کاربردی‌تر می‌شود که با حجم عظیمی از داده‌ها و معاملات سر و کار دارید. بنابراین به جای به خاطر سپردن داده‌های ورودی که می‌تواند زیاد باشد، هش را به ذهن سپرده و بعدا” پیگیری می‌کنید.

هش‌ها به توابع مختلفی بستگی دارند، ولی یکی از آنها نیاز به بررسی و تمرکز بیشتر دارد که “اثر بهمن” (Avalanche Effect) نام دارد. به این معنی که اگر یک تغییر کوچک در ورودی خود ایجاد کنید، تغییرات مربوطه در هش، بسیار زیاد خواهد بود.

بهتر است به معماری بلاکچین نیز اشاره‌ای داشته باشیم. بلاکچین یک لیست‌ متصل است، شامل داده‌ها و یک نشانگر هش که به بلوک قبلی خود اشاره می‌کند. در این حالت است که زنجیره ایجاد می‌شود. نشانگر هش به جای اینکه فقط آدرس بلوک قبلی را در خود داشته باشد، حاوی هش‌ داده‌های بلوک قبلی است. همین ویژگی مهم است که بلاکچین را قابل اعتماد می‌سازد.

تصور کنید یک هکر به بلوک 3 حمله می‌کند و سعی در تغییر داده‌ها دارد. به دلیل خواصی که توابع هش دارند، اندکی تغییر در داده‌ها، هش را به شدت تغییر می‌دهد. این بدین معنی است که هر گونه تغییر جزئی در بلوک 3، هش ذخیره شده در بلوک 2 را تغییر می‌دهد و در نتیجه، زنجیره بلوکی کاملا” باید تغییر پیدا کند که امری غیرممکن است؛ همین موضوعات ذکر شده است که نحوه دستیابی بلاکچین به تغییرناپذیری را نشان می‌دهد.

حفظ و نگهداری بلاکچین؛ شبکه و گره‌ها

بلاکچین به وسیله یک شبکه نظیر به نظیر حفظ می‌شود. شبکه مجموعه‌ای از گره‌ها است که به یکدیگر متصل هستند. گره‌ها در واقع کامپیوترهای فردی هستند که ورودی می‌گیرند و پس از انجام کار، یک خروجی تحویل می‌دهند. بلاکچین با استفاده از این نوع شبکه، کل حجم کاری خود را بین شرکت‌کنندگان که به اندازه یکسان دارای امتیاز هستند، تقسیم می‌کند و به هر کدام از آن‌ها Peer گویند. در اینجا یک سرور مرکزی وجود ندارد، چندین Peer توزیع‌شده و غیرمتمرکز وجود دارند.

لزوم استفاده از شبکه نظیر به نظیر (Peer to Peer)

یکی از کاربردهای اصلی شبکه نظیر به نظیر، اشتراک‌ فایل است که تورنت نیز نامیده می‌شود. معمولا” در زمان استفاده از سرویس‌های دانلود بر بستر سرور، با کندی سرعت مواجه شده‌اید. این موضوع به سلامت سرور بستگی دارد. با این حال، در سیستم نظیر به نظیر، هیچ مرجع مرکزی وجود ندارد و از این رو حتی اگر یکی از Peer ها از سیستم خارج شود، شبکه میتواند فعالیت خود را ادامه دهد.

اگر مقایسه کنیم در زیر میبینید:

network

ماهیت غیرمتمرکز یک سیستم نظیر به نظیر بسیار حیاتی است. در واقع ترکیب این شبکه نظیر به نظیر با یک سیستم پرداخت، انقلابی در حوزه مالی بوجود آورده که به تولید کریپتوکارنسی‌ها منجر شده است.

کاربرد شبکه و گره در کریپتوکارنسی

در کریپتوکارنسی، ساختار شبکه نظیر به نظیر بر اساس مکانیزم اجماعی که استفاده می‌کنند، تعریف می‌شود. به عنوان مثال در حال حاضر رمزارزهایی از قبیل بیت‌کوین و اتریوم که از مکانیزم PoW استفاده می‌کنند، همه گره‌ها از امتیاز یکسانی برخوردار هستند. در این شبکه‌ها، گره‌ها امتیاز خاصی نسبت به دیگری ندارند، اما ممکن است عملکرد و درجه مشارکت متفاوتی داشته باشند. همچنین هیچ نهاد مرکزی وجود ندارد.

ساختار غیرمتمرکز رمزارزها جهت وفادار ماندن به فلسفه خود ساخته شده است. به این صورت که یک سیستم ارزی داشته باشید، جایی که با همه به یک شکل رفتار شود و هیچ نهاد حاکمی وجود نداشته باشد که بتواند ارزش یک کوین را بر اساس تصمیمات لحظه‌ای جابجا کند. این شرایط برای بیت‌کوین و اتریوم صادق است.

تعریف گره در شبکه اتریوم

خوب با توجه به مطالب ذکرشده، اگر یک سیستم مرکزی وجود نداشته باشد، چگونه همه افراد در سیستم می‌توانند از وقوع یک معامله خاص مطلع شوند؟ در این مرحله با پروتکل شایعه‌پردازی (Gossip Protocol) آشنا می‌شویم. فرض کنید شخصی مقدار سه اتر به دیگری ارسال کرده باشد. در نتیجه گره‌های نزدیک به او اطلاع پیدا می‌کنند، سپس آنها به گره‌های نزدیک به خود می‌گویند و آن‌ها هم در ادامه به همسایگان کناری خود خبر می‌دهند. این گسترش ادامه می‌یابد تا همه در شبکه مطلع شوند.

در این مرحله بهتر است با تعریف گره در شبکه اتریوم آشنا شویم. گره به هر کامپیوتری اتلاق می‌شود که در شبکه اتریوم مشارکت می‌کند.

این مشارکت می‌تواند به سه طریق باشد، با نگهداری یک نسخه سطحی (Shallow-Copy) از بلاکچین؛ “Light Client” ، با نگهداری یک نسخه کامل از بلاکچین؛ “Full Node و با تأیید معاملات در شبکه؛ “Miner”.

انتخاب بین سرعت تراکنش و تمرکز

اگرچه مشکل این نوع معماری، مقیاس‌پذیر نبودن کامل آن است. به همین دلیل، بسیاری از رمزارزهای نسل جدید، از مکانیزم اجماع “Leader-Base” استفاده می‌کنند. به عنوان مثال، بلاکچین‌های EOS‌‌ ،Cardano‌  و Neo از این مکانیزم بهره می‌برند؛ در این حالت گره‌هایی به عنوان رهبر انتخاب شده که مسئول اجماع و سلامت کلی شبکه هستند. تراکنش‌ها در این بلاکچین‌ها با سرعت بالایی انجام میشوند ولی سیستم تشکیلی آنها به صورت کامل غیرمتمرکز محسوب نمی‌شود.

در واقع متوجه می‌شویم که رمزارزهای مختلف باید بین سرعت انجام تراکنش و تمرکززدایی، یکی را برگزینند.

چه کسانی از بلاکچین استفاده می‌کنند؟

کسب اطلاعات و دانش کامل در زمینه بلاکچین (به عنوان زیرساختی در وب) برای هر شخصی می‌تواند مفید واقع شود اما جهت استفاده از کاربردهای آن در زندگی، الزامی نیست.

امروزه امور مالی و فاینانس، موارد استفاده بسیار خوبی را برای این تکنولوژی فراهم کرده است. مانند حواله‌های بین‌المللی. بانک جهانی تخمین زده که بیش از 430 میلیارد دلار آمریکا در سال 2015 انتقال داده شده است؛ همچنین تقاضاهای شغلی زیادی برای توسعه‌دهندگان بلاکچین در دنیا بوجود آمده است.

بلاکچین به طور بالقوه، واسطه‌ها را از معاملات حذف می‌کند. به همین ترتیب برنامه‌هایی به عنوان کیف‌پول (Wallet) در دسترس مردم قرار گرفته است که از طریق آن می‌توانند به خرید نیازمندی‌های خود با پرداخت رمزارزها اقدام کنند و یا برای آینده خود پس‌انداز کنند.

البته باید اشاره کرد که در دنیای امروزی به دلیل مبارزه با پولشویی، معاملات آنلاین به سمت داشتن ارتباط نزدیک و بیشتری با فرآیندهای تأیید هویت می‌روند. می‌توان تصور کرد که در سال‌های آینده، برنامه‌های کیف‌پول رمزارزها تغییر شکل داده و به جهت فشار از سوی فعالان حقوقی و دولتی، انواع دیگری از مدیریت هویت را طراحی کنند.

تطابق بلاکچین با جریان‌های اصلی امروزی در دنیا

کاربرد‌های بلاکچین در دنیای امروزی، می‌تواند بسیار فراتر از تسهیل‌کننده معاملات و تراکنش‌ها باشد. در حال حاضر صنایع مختلفی، مزایای ادغام بلاکچین را در خود کشف کرده‌اند. از آنجا که بیت‌کوین و اتریوم نمونه‌هایی از بلاکچین عمومی هستند، بیشتر صنایع تمایل به استفاده از ویژگی‌های خاص این ساختار دفتر توزیع‌شده دارند. به همین دلیل آنها نوع خاصی از بلاکچین با نام “Permissioned Blockchain” را ترجیح می‌دهند.

Permissioned Blockchain به چه معناست؟

تا اینجا متوجه شده‌ایم که بلاکچین‌های عمومی، پروتکل‌های باز هستند. یعنی هر شخصی می‌تواند به شبکه بپیوندد و در پروتکل شرکت کند. بدینوسیله همه با اجماع کلی از شبکه مراقبت می‌کنند. به‌علاوه، داده‌های ذخیره‌شده در بلاکچین تقریبا” برای همه باز است.

از آنجا که شفافیت، یک ویژگی بسیار مطلوب در بلاکچین است، اما واقعیت به این شکل است که شرکت‌ها به هیچ عنوان نمی‌خواهند از شبکه‌ای استفاده کنند که در آن هر شخصی بتواند به معاملات روزانه آنها دسترسی داشته باشد. زیرا برخی اطلاعات برای آنها محرمانه محسوب می‌شود؛ بنابراین، شرکت‌ها ترجیح میدهند که یک شکل منحصر به فرد از بلاکچین با نام Permissioned را استفاده کنند. در این حالت، تعداد گره‌ها ورودی به شبکه محدود می‌شوند.

این نوع از بلاکچین که مجاز هم گفته می‌شوند، به دو شکل عمومی و خصوصی تقسیم‌بندی می‌شود.

بلاکچین مجاز عمومی  (Public Permissioned Blockchain)

در این بلاکچین، هر شخصی می‌تواند به شبکه وارد شود، اما فقط تعداد محدودی به شرکت در پروتکل اجماع و مراقبت از شبکه دست پیدا می‌کنند. به عنوان مثال، همه میتوانند از دستگاه ATM پول دریافت کنند، ولی فقط کارمندان بانک اجازه بازکردن دستگاه و اضافه کردن پول‌نقد به سیستم را دارند.

بلاکچین‌های Stellar‌، ریپل و EOS نمونه‌هایی از بلاکچین مجاز عمومی هستند.

بلاکچین مجاز خصوصی (Private Permissioned Blockchain)

این نوع از بلاکچین، برای ورود اعضا به سیستم مجوز صادر می‌کند و فقط چند گره منتخب مجاز به تصمیم‌گیری مدیریتی در شبکه می‌شوند. به عنوان مثال، همه نمیتوانند وارد دانشگاه بشوند. بعضی دانشگاه‌ها آزمون ورودی داشته و هزینه‌های بالا در ثبت‌نام اخذ می‌کنند. در ادامه نیز تنها تعداد معدودی از دانشجویان ورودی، مسئولیت مدیریتی و انجمنی را بدست ‌می‌آورند.

در این مدل، سرویس‌هایی هم با نام BaaS وجود دارند که خدمات بلاکچین ارائه می‌دهند. به عنوان مثال Hyperledger یک بلاکچین مجاز خصوصی است که توسط بسیاری از شرکت‌ها مورد استفاده قرار گرفته است.

15 کاربرد‌ بلاکچین؛ ایده‌های تجاری نوپا

شبکه بلاکچین به کاربران اینترنت، امکان ایجاد ارزش و اعتبارسنجی اطلاعات دیجیتالی را می‌دهد. به همین دلیل، برنامه‌های تجاری و کاربردی جدیدی از این فناوری بوجود می‌آید که در ادامه به آنها می‌پردازیم.

قراردادهای هوشمند (Smart Contracts)

فناوری دفتر‌ توزیع‌کل (DLT)‌، رمزنگاری قراردادهای ساده را امکان‌پذیر می‌کند که در صورت تحقق شرایط مشخص، اجرا خواهند شد. در این زمینه بهتر است بلاکچین اتریوم را مثال بزنیم؛ یک پروژه منبع‌باز که به طور خاص برای تحقق این مورد ساخته‌شده است و در همین ابتدای راه، اتریوم توانایی اجراکردن آن در مقیاس‌ جهانی را دارد؛ در سطح کنونی توسعه تکنولوژی، قراردادهای هوشمند را می‌توان جهت انجام عملکردهای ساده برنامه‌ریزی کرد. به عنوان مثال، اگر یک ابزار مالی با معیار مشخصی روبرو شود، قرارداد اجرایی شده و بیت‌کوین به صورت خودکار پرداخت خواهد شد.

اقتصاد مشترک

ظهور شرکت‌هایی مانند Uber و Airbnb‌، مفهوم اقتصاد اشتراکی را تبدیل به یک واقعیت کرده است. در حال حاضر، کاربرانی که قصد سفر درون‌شهری دارند، به واسطه‌ای مانند Uber اعتماد می‌کنند؛ با فعال کردن پرداخت‌های نظیر به نظیر، بلاکچین دروازه تعامل مستقیم بین کاربران را باز می‌کند؛ اقتصادی اشتراکی که غیرمتمرکز محسوب می‌شود.

سرمایه‌گذاری و تامین مالی گسترده (CrowdFunding)

ابتکارهای تامین مالی جمعی (CrowdFunding)، مانند Kickstarter کارهای  مهمی را در جهت اقتصاد نوظهور نظیر به نظیر انجام می‌دهند. محبوبیت این سایت‌ها حاکی از آن است که مردم می‌خواهند در تولید محصول تاثیر مستقیم داشته باشند. در نتیجه، بلاکچین هم این علاقه را می‌تواند به سطح بالاتری برساند.

به عنوان مثال، پروژه‌های مستقر در بلاکچین اتریوم می‌توانند با استفاده از قراردادهای هوشمند، اقدام به تامین سرمایه کنند. این روش می‌تواند الگوی جدید همکاری اقتصادی و سرمایه‌گذاری را آغاز کند.

حاکمیت

با شفاف‌سازی و دستیابی عمومی به نتایج، فناوری پایگاه‌داده توزیع‌شده می‌تواند کاربرد بسیار موثری در انتخابات یا هر نوع نظرسنجی داشته باشد. قراردادهای هوشمند مبتنی بر بلاکچین اتریوم، می‌تواند به اتوماسیون این روند کمک کند؛ مثلا” برنامه‌ای به نام Boardroom‌، امکان تصمیم‌گیری سازمانی در بلاکچین را فراهم می‌کند. در عمل، به این معنی که مدیریت دارایی‌های دیجیتال، می‌تواند کاملا” شفاف باشد.

زنجیره تأمین

مصرف‌کنندگان همیشه خواهان این بوده‌اند که از ادعاهای اخلاقی شرکت‌ها اطمینان حاصل کنند. بلاکچین راهی آسان برای تأیید اصل‌بودن کالاهای خریداری‌شده ارائه می‌دهد. شفافیت و ثبت‌های زمانی محصولات بر اساس زمان و مکان که توسط مشتریان می‌تواند قابل ردیابی باشد؛ شرکت انگلیسی Provenance‌، ممیزی زنجیره تأمین را برای طیف وسیعی از کالاهای مصرفی ارائه می‌دهد.

ذخیره‌سازی داده‌ها

غیرمتمرکز کردن فضای ذخیره‌سازی داده‌ها در اینترنت، مزایای واضح و روشنی را به همراه دارد. توزیع داده‌ها در شبکه می‌تواند از حملات هکری یا خطر از دست رفتن اطلاعات محافظت کند. در این زمینه می‌توان از پروژه‌ای به نام FileCoin نام برد که به طریق ICO تامین سرمایه کرد و در حال حاضر اجرایی شده است.

بازارهای پیش‌بینی

قضاوت انبوه در زمینه پیش‌بینی رویدادهای مختلف، می‌تواند از صحت بالایی برخوردار باشد. بلاکچین به نوعی یک فناوری “خرد جمعی” است؛ به عنوان مثال برنامه Augur‌، سهم‌هایی را در نتیجه رویدادهای دنیای واقعی ارائه می‌دهد. در واقع شرکت‌کنندگان می‌توانند با خرید پیش‌بینی درست، درآمد کسب کنند. همچنین هر شخصی می‌تواند سوالی را در پلتفورم مطرح کند و جایزه‌ای را در نظر بگیرد. در ادامه یک بازار بر اساس نتیجه پیش‌بینی شده ایجاد می‌شود و میتواند نیمی از کل هزینه‌های معاملاتی در بازار را برداشت کند.

حمایت از مالکیت معنوی

اطلاعات دیجیتالی می‌توانند بی‌نهایت تولید شده و به لطف اینترنت به طور گسترده‌ای توزیع شوند. این امر باعث شده است که کاربران وب، یک معدن طلا از محتوای رایگان در اختیار داشته باشند. به همین دلیل، دارندگان حق‌کپی آن‌چنان خوش‌شانس نبوده و به نوعی کنترل مالکیت معنوی خود را از دست داده‌اند؛ قراردادهای هوشمند میتوانند از قانون کپی‌رایت محافظت کنند. فروش آنلاین آثار خلاقانه را به صورت خودکار انجام دهند و خطر کپی غیر‌قانونی را از بین ببرند. همچنین ظرفیت بلاکچین برای صدور پرداخت‌های خرد به واسطه رمزارزها میتواند شانس موفقیت این تکنولوژی را در این عرصه بالا ببرد.

اینترنت اشیاء (IoT)

اینترنت اشیاء، مدیریت تحت شبکه از انواع خاصی دستگاه‌های الکترونیکی است. به عنوان مثال، نظارت بر دمای هوا در یک انبار، که می‌توان با استفاده از قراردادهای هوشمند، اتوماسیون مدیریت سیستم‌های از راه دور را ممکن ساخت. در واقع ترکیبی از نرم‌افزارها، حسگرها و شبکه، تبادل داده‌ها را بین اشیاء و مکانیزم‌ها تسهیل می‌کند. در نتیجه کارآیی سیستم افزایش یافته و نظارت بر هزینه‌ها نیز بهبود می‌یابد.

ریز شبکه‌های توزیع انرژی

بلاکچین میتواند خرید و فروش انرژی‌های تجدیدپذیر تولیدی توسط ریز شبکه‌ها را امکان‌پذیر کند. اگر پنل‌های خورشیدی، انرژی اضافی تولید کنند، قراردادهای هوشمند مبتنی بر اتریوم به طور خودکار آن را توزیع می‌کنند. با عملی شدن اینترنت اشیاء، قراردادهای هوشمند کاربردهای بسیار دیگری نیز پیدا خواهند کرد.

مدیریت هویت

مدیریت هویت در وب بایستی اصولی انجام پذیرد. در واقع توانایی تأیید هویت شما، عامل اصلی معاملات مالی است که به صورت آنلاین اتفاق می‌افتد. بلاکچین با استفاده از دفتر توزیع کل، روش‌های پیشرفته‌تری را برای اثبات هویت دارد.  با دیجیتالی کردن اسناد شخصی. داشتن یک هویت ایمن در معاملات آنلاین نیز مهم تلقی می‌شود. در اقتصاد مشترک، سابقه خوب از مهم‌ترین شروط انجام معاملات آنلاین است.

مبارزه با پولشویی و احراز هویت

مبارزه با پولشویی (AML) و احراز هویت (KYC)‌، می‌توانند سازگاری بالایی با بلاکچین داشته باشند. در حال حاضر، بسیاری از موسسات مالی در دنیا برای هر مشتری جدید خود، فرآیند احراز هویت را انجام می‌دهند. با بلاکچین می‌توان هزینه‌های احراز هویت از طریق مشتری‌های بین‌سازمانی را کاهش داد. همچینی با این تکنولوژی نظارت و اثربخشی بررسی نیز افزایش می‌یابد. در این زمینه نیز شرکت‌ها با ایده‌های مختلفی سعی بر تطابق‌پذیری فرآیندهای نامبرده بر بستر بلاکچین دارند.

مدیریت داده‌ها

امروزه افراد در ازای داده‌های شخصی خود می‌توانند از شبکه‌های اجتماعی مانند فیس‌بوک به صورت رایگان استفاده کنند. همچنین در آینده، کاربران توانایی مدیریت و فروش اطلاعات از فعالیت‌های آنلاین خود را دارند. جهت انجام این نوع از معاملات می‌توان از بلاکچین بیت‌کوین نیز بهره برد. در این زمینه می‌توان از پروژه‌ای در دانشگاه MIT با نام Enigma  نام برد.

ثبت املاک و مستغلات

بلاکچین به عنوان دفتری عمومی، می‌تواند انواع ثبت و بایگانی سوابق را کارآمدتر کند. ثبت املاک نیز نمونه‌ای از این موارد است. زیرا معمولا” در خطر کلاهبرداری و صرف هزینه‌های زیاد هستند. در حال حاضر کشورهایی از جمله هندوراس، گرجستان و سوئد پروژه‌هایی را در این زمینه دنبال می‌کنند.

معاملات سهام

بلاکچین پتانسیل بسیار بالایی در تسویه‌حساب‌های سهام و معاملات آنلاین دارد. به عنوان مثال، در پرداخت نظیر به نظیر، تایید‌های مالی تقریبا” فوری انجام می‌شود. در واقع با این فناوری، می‌توان واسطه‌ها، بازرسان و حسابداران مالی را از روند کار حذف کرد. همچنین در هزینه‌ها یا زمان صرفه‌جویی قابل‌توجهی انجام داد.

داستان ما

مکس بکس ارائه دهنده خدمات و آموزش در زمینه فناوری بلاک‌چین و کریپتوکارنسی (ارزهای دیجیتال) است.
هدف ما افزایش سطح دانش عمومی در این عرصه و همین‌طور توسعه این تکنولوژی با شعار «دانش بدون مرز» است.

مفاهیم پایه

اطلاعات تماس

شماره تلفن:

۰۲۱۹۱۰۰۲۱۹۱
۰۹۰۱۸۵۰۳۰۳۲

ایمیل:

info@maxbex.com